Als zusje een willekeurige speelgoedwinkel inloopt, wordt ze blij. Ze weet wat speelgoed doet, wat ze leuk vindt en wat de ‘trends’ zijn. Voor zoonlief, en heel veel ander kinderen met autisme en/of een verstandelijke beperking vind je zeer weinig speelgoed wat ze leuk vinden in de reguliere speelgoedwinkels. Er is weinig tot geen speelmateriaal wat aansluit op de fase van spelen waarin kinderen met een stoornis of beperking zich bevinden.

Een paar weken geleden was ik bij een lezing die ging over de verschillende fases bij het spelen. Het zijn er 5. Bij kinderen die ontwikkelen volgens het ‘boekje’ wordt naar een paar maanden een nieuwe speelfase ingezet. Zo doorlopen ze de baby-, peuter- en kleutertijd door de verschillende speelfases. Bij kinderen met een verstandelijke beperking en/of autisme blijven heel veel kinderen in speelfase 1, 2 of 3 zitten. Veel van hen zullen nooit speelfase 4 of 5 ontdekken en ontwikkelen.

Het meeste speelgoed wat dus in een reguliere speelgoed te koop is, past dus totaal niet bij de ontwikkeling van veel kinderen met een beperking. Dit verklaarde voor mij heel veel waarom wij toch altijd zoveel moeite hebben om voor zoonlief zijn verjaardag en Sinterklaas iets leuks te vinden. Ik vond het een eyeopener dat het dus begrijpelijk is waarom hij ‘niks’ leuk lijkt te vinden en vond veel herkenning bij de andere moeders met een zorgintensief kind.

Ik zal de 5 verschillende fases van spelen hierbij voor jullie opsommen;

Speelfase 1: Manipulerend spel, vanaf leeftijd 3 maanden

  • Alles kan als een speeltje dienen
  • Herhaling
  • Kijken, volgen, reiken, aanraken, pakken
  • Onderzoeken met de mond en handen. Knijpen, gooien, slaan en rammelen

Speelgoed wat goed bij deze fase aansluit:

  • Knisperdoekje
  • Knuffeldoekjes
  • Rammelaars
  • Bijtring
  • Bromtol
  • Zuignapspeelgoed

Speelfase 2: Combinatiespel, vanaf leeftijd 9 maanden

  • Twee of meerdere materialen worden tegelijkertijd gebruikt, zonder dat er sprake is van functioneel gebruik
  • Toeval
  • Uiterlijk
  • In – en uit of op- en af met allerlei dingen

Speelgoed wat goed bij deze fase aansluit:

  • Bal in kartonnen doos
  • Water met gieter
  • Rijst, macaroni, bonen met bakjes en schepjes
  • Hamerbank
  • Vormenstoof

Speelfase 3: functioneel spel, vanaf leeftijd 1 jaar

  • Speelmateriaal wordt gebruikt op de manier waarvoor het bedoelt is
  • Vegen met de bezem
  • Kammen met de kam
  • Kopje op schotel zetten
  • Rijden met de auto

Speelgoed wat goed bij deze fase aansluit:

  • Autogarage met auto
  • Pop met haar en bostel
  • Theeserviesje
  • Bowlingsetje

Speelfase 4: Symbolisch spel, vanaf leeftijd 1,5 jaar

  • Doen alsof, gericht op zichzelf én de ander
  • Echte toneelstukjes, water in kopje is thee, roeren met lepeltje, koekje erbij etc.

Speelfase 5: Fantasiespel, vanaf 3 jaar

  • Vader en moedertje spelen. Ieder heeft zijn eigen rol. Alle dagelijkse handeling worden moeiteloos uitgevoerd. Er is veel creativiteit en de kinderen zijn flexibel in het spel. Toneelstukje kan anders lopen waarbij door de inventiviteit van het kind het spel gewoon door blijft gaan.

Bovengenoemde fases zijn gemiddeld bij ‘gemiddelde’ kinderen die zonder beperking of stoornis ontwikkelen. Kinderen die wel een beperking hebben blijven meestal in speelfase 1,2, of 3 zitten.

(Ik  hoop van harte dat ik de verschillende speelfases duidelijk heb beschreven. Ook plaats ik regelmatig ‘’ omdat het allemaal maar relatief is natuurlijk. Een kind volgens het boekje, gemiddelde leeftijden, kinderen met een beperking en/of stoornis. Ik heb een beetje een haat/liefde verhouding met labels. Ik hoop dat jullie mijn bedoeling en nuance aanvoelen en begrijpen. Want wat is ‘normaal’?!)

Afijn, het is dus belangrijk om te weten in welke speelfase jouw kind zich bevindt. Ongeacht zijn kalenderleeftijd.

Over het algemeen genomen zit zoonlief in speelfase 2. Ook kan hij zich goed vermaken met lintjes, badboekjes en kauwt hij regelmatig op een bijtring die je in fase 1 tegenkomt om te ontprikkelen. Een legpuzzel maken lukt zoonlief ook, dit is speelfase 3 en daar zijn we enorm trots op!  

Tips bij het spelen

  • Probeer in te schatten in welke speelfase jouw kind zich bevindt
  • Sluit aan bij de interesses en belangstelling
  • Positief aanmoedigen stimuleert
  • Probeer voorzichtig iets nieuws toe te voegen aan het spel

Wat is soms nodig bij het spelen?

  • Voordoen of samen doen (hand over hand)
  • Bij teveel herhaling dit proberen te beperken
  • Minder speelgoed
  • Structuur geven

Educadora Webshop

Gelukkig zijn er tegenwoordig voor bijzondere kinderen webshops te vinden waar er genoeg aanbod is voor sensorische producten en kauwspeelgoed die goed bij de verschillende speelfases aansluiten en kinderen ontprikkelen wanneer dit nodig is. Eerder schreef ik ook dit blog over ontprikkelen en stimmen.

Van Suzanne van Educadora Webshop mocht ik voor zoonlief iets leuk uitzoeken. Het werd de Chewigem Chewimoji. Bijtspeelgoed wat van een goede stevige kwaliteit is en vrij van BPA. Met de emoticons die erop staan kunnen kinderen ook aangeven hoe ze zich voelen. Voor zoonlief is dit nog een (speel)fase te ver, maar hij bijt er graag op zoals is bedoeld. Zoonlief pakt de Chewigem regelmatig als hij ontspant met de Ipad. Door filmpjes te kijken en tegelijkertijd te kunnen bijten op zijn bijtspeelgoed ontspant hij.

Chewigem Chewimoji bijtspeelgoed

Sensorisch speelgoed

Naast bijtspeelgoed verkoopt Suzanne ook; friemelproducten, sensorisch speelgoed, verzwaard speelgoed voor diepe druk, motoriekspeelgoed etc. zeker de moeite waard om eens een kijkje te nemen op: www.educadora-webshop.nl

Kortom: er valt heel veel te vertellen over spelen, speelmateriaal, en de speelfases. Veel meer dan dat ik eerder dacht. Door het bijwonen van deze lezing over spel, vielen bij mij heel wat puzzelstukjes op zijn plek. Bij de open plekjes en moeilijke stukken puzzel ik nog verder. Proberen en geduld vraagt het van mij. Dat geeft niet, ook dat hoort bij spelen!

Disclaimer: Ik heb bijtspeelgoed bij Educadora Webshop uitgekozen en dit met zoonlief mogen testen. Onze ervaring is goed. Snelle levering en mooi verpakt. Dit blog is verder niet gesponsord. Ik krijg hier dus niet voor betaald.